Η πόλη της Θεσσαλονίκης

Η Θεσσαλονίκη είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας, πρωτεύουσα του Νομού Θεσσαλονίκης και έδρα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Είναι μια ιστορική πόλη που αποτελεί διαχρονικά πόλο έλξης για ιστορικούς ερευνητές, αρχαιολόγους, εθνολόγους καθώς και για χιλιάδες επισκέπτες τόσο από την Ελλάδα, όσο και από το εξωτερικό.

Η πόλη οφείλει το όνομά της στην ετεροθαλή αδερφή του Μ. Αλεξάνδρου, η οποία ονομάστηκε έτσι από τον πατέρα της Φίλιππο κατά την γέννηση της, μετά από μία σημαντική νίκη του ίδιου κατά των Θεσσαλών. Η Θεσσαλονίκη υπήρξε σημαντικό σημείο αναφοράς λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της οικονομικής ευρωστίας της, προσελκύοντας ανθρώπους με πλούσια εμπορική και πολιτιστική δραστηριότητα. Tη μεγαλύτερη ακμή της τη γνώρισε κατά τους βυζαντινούς χρόνους όπου ο Κωνσταντίνος ο Μέγας της «προσέφερε» τη θέση της δεύτερης πόλης στην αυτοκρατορία μετά την Κωνσταντινούπολη καθιστώντας την «Συμβασιλεύουσα». Μετά τη καταστροφή της από τους Νορμανδούς το 1185 μ.Χ. και μετά από μία σειρά ποικίλων ιστορικών γεγονότων παραδόθηκε στους Ενετούς και παρέμεινε υπό την κυριαρχία τους μέχρι το 1430 όπου περιήλθε σε οθωμανική κατοχή για περισσότερο από 4 αιώνες. Η Θεσσαλονίκη απελευθερώθηκε από τους Οθωμανούς στις 26 Οκτωβρίου του 1912. Το 1916 αποτέλεσε έδρα της δεύτερης κυβέρνησης από τον Ελ. Βενιζέλο και μετατράπηκε σε κέντρο του Ανατολικού Μετώπου με αποτέλεσμα την είσοδο της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο και την εκδίωξη του βασιλιά Κωνσταντίνου Α’. Το 1917 εκδηλώθηκε καταστροφική πυρκαγιά όπου και έκαψε το μεγαλύτερο μέρος της με αποτέλεσμα την έναρξη της ανοικοδόμησης της πόλης. Το διάστημα 1922 – 1940 υποδέχεται και ενσωματώνει στους κόλπους της δεκάδες χιλιάδες πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Το 1941, οι Γερμανοί εισβάλλουν στη Θεσσαλονίκη εξοντώνοντας την εβραϊκή κοινότητα της πόλης και δολοφονώντας εκατοντάδες κατοίκους, ενώ τρία χρόνια αργότερα, στις 30 Οκτωβρίου 1944, εισέρχονται οι στρατιωτικές μονάδες του ΕΛΑΣ, όπου και σφραγίζεται η απελευθέρωσή της. Η Θεσσαλονίκη δεν θα μπορούσε να μείνει αμέτοχη σε μια περίοδο έντασης και πολιτικών συγκρούσεων με αποτέλεσμα τον εμφύλιο πόλεμο και τη χούντα των συνταγματαρχών με σημαντικά γεγονότα τις εκτελέσεις στο Γεντί – Κουλέ, τη δολοφονία του Τζώρτζ Πολκ και του Γρ. Λαμπράκη.

Παράλληλα, με τα ιστορικά και πολιτικά γεγονότα η πόλη δε σταματάει να κινείται σε ρυθμούς ανάπτυξης, τόσο σε πολιτιστικό, όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Το 1926 ιδρύεται το Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης και διοργανώνεται με επιτυχία η πρώτη ∆ιεθνής Έκθεση που θα αποτελέσει αργότερα ορόσημο της οικονομικής και πολιτικής ζωής της Ελλάδας. Το 1928 ιδρύεται ο πρώτος ραδιοφωνικός σταθµός της χώρας, ενώ το 1933 πραγματοποιείται στη πόλη η ∆΄ Βαλκανική Συνδιάσκεψη. Η Θεσσαλονίκη αποτέλεσε και συνεχίζει να αποτελεί πηγή έμπνευσης για πολλούς λόγιους και πνευματικούς ηγέτες της Ελλάδας ανάμεσα τους ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος ο οποίος συγκλονισμένος από τα γεγονότα της 9ης Μαΐου 1936 γράφει το ποίημα – σταθμό για τη χώρα «Επιτάφιος». Το 1939 λειτουργεί για πρώτη φορά η ∆ηµοτική Βιβλιοθήκη ενώ ένα χρόνο μετά εγκαινιάζεται η πρώτη σηµαντική θεατρική σκηνή της πόλης, το Βασιλικό Θέατρο της Θεσσαλονίκης. Το 1949 ολοκληρώνεται η αναστύλωση του Ιερού Ναού του Αγίου ∆ηµητρίου και το 1959 λειτουργεί η Ανωτάτη Βιοµηχανική Σχολή Θεσσαλονίκης, το σημερινό Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Από το 1960 μέχρι και σήμερα, η πόλη φιλοξενεί το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης συγκεντρώνοντας εκατοντάδες καταξιωμένα και ανερχόμενα ταλέντα καθώς και χιλιάδες λάτρεις της μικρής οθόνης από όλη την Ελλάδα αναπτύσσοντας αξιόλογη πνευματική, καλλιτεχνική και πολιτιστική κίνηση με θεατρικές παραστάσεις, μουσική, συναυλίες, θέατρο και έντονη νυχτερινή ζωή προσφέροντας ποικίλες επιλογές.

Η πολιτιστική άνοδο της πόλης συνεχίζεται με ανασκαφές και εγκαινιάσεις αρχαιολογικών και πολιτιστικών χώρων με σημείο αναφοράς την ανακάλυψη της αρχαίας Ρωμαϊκής Αγοράς (1966) και του τάφου του Βασιλιά Φιλίππου (1977), την ανακήρυξη παλαιοχριστιανικών και βυζαντινών μνημείων σε Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς (1989) και φυσικά την ανακήρυξή της ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης (1997).

Η Θεσσαλονίκη του 21ου αιώνα εξακολουθεί να συγκεντρώνει το παγκόσμιο ενδιαφέρον με τις ανασκαφικές εργασίες στην Αμφίπολη προκαλώντας δέος και θαυμασμό αλλά και εγείροντας ποικίλες συζητήσεις και διαμάχες για τα μοναδικά και αξιόλογα αρχαιολογικά ευρήματα που έρχονται στο φως. Η Θεσσαλονίκη για μία ακόμη φορά δικαιολογεί και δικαιώνει τη φήμη της ανά την υφήλιο